آيا تا به حال لب شما ترک خورده است؟ اگر به آخرين باري که لب تان دچار ترک شده که معمولاً مربوط به فصول سرما است فکر کنيد، احتمالاً متوجه مي شويد که ابتدا پوست لب خشک و سپس شروع به ترک برداشتن کرده است. اگر به ترک لب تان بي توجهي مي کرديد، خشکي آن به قدري شدت مي يافت که باعث وسيع و عميق شدن ترک و در نهايت خونريزي در آن مي شد. اين مثال ساده نمونه ي بارزي از يک نوع شقاق بود که مي تواند بارها براي بدن هر فردي رخ داده باشد.
شقاق يک ترک خوردگي باريک با طول و عمق مشخص است که ممکن است در پوست يا يک ديواره ي يا غشاي مخاطي ايجاد شود. شقاق يک بيماري بسيار شايع است که اگر زود اقدام به پيگيري آن شود مي تواند به راحتي درمان شود. بسته به ناحيه اي که دچار شکاف يا ترک ايجاد شده است انواع شقاق در بدن انسان ايجاد و نام گذاري مي شود. شقاق مقعد و شقاق پا، دو شکاف مشترکي هستند که در بدن رخ مي دهند.
شقاق با نام علمي فيشر فقط يک ترک يا پارگي ديواره ي پوشش داخلي بدن يا سطوح خارجي پوست است که نبايد با برش اشتباه شود. در شقاق کشش ديواره باعث از هم گسيختگي آن مي شود که در صورت عدم درمان به موقع به زخم هاي باز بزرگ تبديل خواهد شد که مي تواند عضلات زيرين را نيز درگير کند.
حال اگر اين ترک يا پارگي در ديواره ي دروني کانال مقعد ـ لوله کوتاه مابين دو دريچه ي ابتدايي و انتهايي مقعد که چهار سانتي متر انتهايي لوله ي گوارشي يعني راست روده را تشکيل مي دهدـ رخ دهد، شقاق يا فيشر مقعد ناميده مي شود. فيشر مقعد يک بيماري شايع است که اغلب با ديگر اختلالات ناحيه ي مقعد مانند بواسير اشتباه گرفته مي شود.
شقاق مقعد به شکل يک قطره اشک خطي دردناک و يا ايجاد شکاف در بافت پوششي نرم و مرطوب (مخاط) قسمت انتهايي کانال مقعد ظاهر مي شود که در کوتاه مدت معمولاً تنها شامل سطح پوششي ديواره هاي داخلي مقعد و در بلندمدت به صورت عمقي تر تمام ضخامت مخاط مقعد را درگير مي کند. شقاق يا فيشر مقعد با شيوع يکسان در هر دو جنس زن و مرد اتفاق مي افتد. البته احتمال شقاق مقعد در زنان پس از زايمان و در افراد مبتلا به بيماري کرون بيشتر است. اين بيماري اغلب در سنين جواني و ميانسالي رخ مي دهد. با افزايش سن احتمال ابتلا به فيشر مقعد کم مي شود. اين بيماري در کودکان کمتر از يک سال نيز بسيار ديده مي شود.
در نيمي از موارد امکان بهبود با خودمراقبتي فرد و اصلاح عادات غلط تغذيه اي و جلوگيري از يبوست وجود دارد. با اين حال احتمال عود بيماري در صورت تکرار فشار در ناحيه ي آسيب ديده هست. شکست درمان طبي شقاق نشانه اي براي درمان جراحي آن است. امروزه محققان به شدت دنبال راهي براي پيدا کردن يک درمان دارويي مؤفق و جايگزين درمان جراحي فيشر مقعدي هستند.

علل بيماري شقاق يا فيشر مقعد

بيماري شقاق يا فيشر در اثر ضربه و فشار به پوشش داخلي ديواره ي مقعد هنگام اجابت مزاج يا ديگر علل کشش کانال مقعد ترک يا شکاف ايجاد مي شود. البته با وجود اينکه علت دقيق شقاق مقعد ناشناخته است، اما تصور مي شود که عامل شروع بيماري همين ضربه ي سخت به ديواره کانال مقعد است. گاهي اوقات ضربه به دليل حرکت مدفوع خشک و سفت يا خيلي شل مي تواند به ديواره ي مخاطي مقعد آسيب بزند. افرادي که عضلات دريچه اي ناحيه ي مقعد تنگ تري دارند بيشتر مستعد ابتلا به اين بيماري هستند. ايجاد شکاف ناشي از بيماري التهابي روده، عفونت مقعد و تومور از نادرترين دلايل فيشر مقعدي هستند.
افراد با رژيم هاي غذايي غلط و عدم مصرف کافي مواد غذايي پرفيبر مانند ميوه و سبزيجات خود را در معرض ابتلا به بيماري فيشر مقعدي قرار مي دهند. از طرفي جراحي هاي ناحيه ي مقعد بعدي و به هر دليلي فرد را مستعد تنگي دريچه ي مقعدي و در نتيجه در معرض روند آسيب ناشي از ضربه ي مدفوع سفت و سخت قرار مي دهد که خود مکانيزم ايجاد يک بيماري شقاق مقعدي است.
بيماران مبتلا به اختلالات زمينه اي دريچه ي مقعد با احتمال بيشتري دچار آسيب شکاف و ترک مقعدي طي ضربه به آن خواهند شد. طي مطالعات انجام شده بيشتر افراد مبتلا به شقاق مقعدي، حداقل به يک بيماري زمينه اي دريچه ي مقعدي مبتلا هستند. بزرگ شدن غير طبيعي عضلات دريچه اي مقعد يکي از اختلالات شايع زمينه اي اين ناحيه است که باعث ايجاد فشار در کانال حتي در مواقع استراحت عضلات مي شود. در واقع بيشتر افراد مبتلا به فيشر اين اختلال فشار مضاعف را هميشه حتي در حالت استراحت عضله نيز دارند. احتمال ايجاد فيشر در ناحيه ي خط وسط ديواره ي پشتي کانال مقعد به دليل ضعف و حساسيتي که دارد، بيشتر است.
براي بيشتر افراد اين سؤال پيش مي آيد که چرا با وجود توانايي بدن در بهبود خود به خودي زخم هاي کوچک در بيشتر موارد نمي تواند ترک کوچک موجود در مخاط مقعد را برطرف کند و بيماري ماه ها طول مي کشد؟ جواب آن بسيار ساده است زيرا عواملي درون محيط مقعد مانع بهبود خودبه خود ترک خواهند شد. يکي عبور مدفوع که با هر بار اجابت مزاج منجر به سايش و تحريک فيشر خواهد شد و ديگري انقباضي که در عضلات دريچه ي مقعد اتفاق مي افتد خونرساني به محل فيشر را کم و درنتيجه احتمال گردش خون در بافت هاي آسيب ديده آن و اطرافش را کم و بهبودي را به تأخير مي اندازد. بدين ترتيب علت هاي اساسي ايجاد بيماري فيشر شامل:
اسهال هاي طولاني مدت؛
يبوست هاي مزمن (بيشتر در بزرگسالان)؛
عادت تميز کردن مقعد به صورت خشن با دستمال هاي زبر؛
رابطه ي جنسي مقعد؛
عضلات دريچه مقعدي بيش از حد تنگ؛
بارداري؛
سرطان راست روده؛
بيماري هاي التهابي روده و بيماري هاي مقاربتي؛
بيماري کرون؛
خاراندن مقعد (به صورت يک حرکت پاسخي خارش ناشي از انگل روده اي مانند کرمک)؛
آسيب مقعد هنگام زايمان سخت.

درمان خانگي شقاق يا فيشر مقعد

درمان دارويي بيماري شقاق يا فيشر مقعد

درمان شقاق يا فيشر مقعد با طب سنتي

علائم و نشانه هاي بيماري شقاق يا فيشر مقعد

انواع درمان شقاق يا فيشر