هر يک از اختلالات مقعدي علي رغم علايم منحصر به فرد خود ممکن است نشانه هاي مشترکي را بروز دهند که گاهي منجر به خطاي پزشکي خواهد شد. براي تشخيص بهتر بيماري هاي مقعدي نياز به استفاده از انواع تست ها و آزمايش هايي است که مخصوص مشاهده و بررسي اين ناحيه و ساير قسمت هاي دستگاه گوارش تحتاني تعبيه شده اند. در برخي از موارد، علايمي مانند درد، خارش، سوزش، خونريزي يا تورم قابل توجه اين ناحيه مي تواند بر شيوه ي زندگي بيمار تأثير بگذارد. با وجود اين که اکثر بيماري هاي مقعدي خوش خيم هستند، اما يک ارزيابي دقيق از لحاظ رد سرطان مقعد و اختلالات جدي حائز اهميت است.
بعضي از انسان ها به دليل شرم و خجالت، از مطرح کردن مشکلات مقعدي خود با پزشک و اعضاي خانواده خودداري مي کنند و با به تأخير انداختن روند پيگيري و بررسي اختلال ايجاد شده، فقط درمان خود را سخت تر خواهند کرد. از طرفي هم ممکن است نشانه ها خبر از مشکلات جدي مقعدي مانند سرطان مقعد بدهند که در آن صورت هر لحظه تعلل مي تواند جان فرد را به خطر بياندازد. بنابراين توجه به نشانه ها و اجتناب از ناديده گرفتن آن ها در بيماري هاي مقعدي بسيار مهم است. پزشک پس از گرفتن يک شرح حال دقيق از سوابق دارويي و بيماري فرد مراجعه کننده به مشاهده ناحيه ي مقعد با چشم و سپس معاينه هاي ديگر بسته به نوع بيماري اي که حدس مي زند، مي پردازد شامل
بعضي از انسان ها به دليل شرم و خجالت، از مطرح کردن مشکلات مقعدي خود با پزشک و اعضاي خانواده خودداري مي کنند و با به تأخير انداختن روند پيگيري و بررسي اختلال ايجاد شده، فقط درمان خود را سخت تر خواهند کرد. از طرفي هم ممکن است نشانه ها خبر از مشکلات جدي مقعدي مانند سرطان مقعد بدهند که در آن صورت هر لحظه تعلل مي تواند جان فرد را به خطر بياندازد. بنابراين توجه به نشانه ها و اجتناب از ناديده گرفتن آن ها در بيماري هاي مقعدي بسيار مهم است. پزشک پس از گرفتن يک شرح حال دقيق از سوابق دارويي و بيماري فرد مراجعه کننده به مشاهده ناحيه ي مقعد با چشم و سپس معاينه هاي ديگر بسته به نوع بيماري اي که حدس مي زند، مي پردازد شامل
- معاينه انگشتي: در اين معاينه پزشک با دست دستکش پوشيده و آغشته به ژل لغزنده، با کمک يک انگشت درون مقعد را معاينه مي کند. او در معاينه ي خود عامل به وجود آورنده ي علايم بيمار را جست وجو مي کند
- آنوسکوپي: يک روش تشخيصي است که در آن با استفاده از ابزار لوله اي کوچک چند اينچ آخر راست روده و کانال مقعد را بررسي مي کنند
- سيگموئيدوسکوپي انعطاف پذير: روشي است که در آن با کمک يک ابزار لوله ي کوچک مجهز به دوربين فيلمبرداري قسمت هايي از روده بزرگ را مشاهده مي کنند
- کولونوسکوپي: روش ديگري است شبيه سيگموئيدوسکوپي که با کمک آن کل روده بزرگ را مشاهده مي کنند ولي معمولاً نياز به اقدامات قبلي آمادگي روده و گاهي استفاده از آرام بخش حين انجام دارد
- بيوپسي: نمونه برداري از بافت يا ضايعات که به منظور بررسي ميکروسکوپي آن انجام مي شود
- سونوگرافي يا MRI: انواعي از روش هاي تصويربرداري غير تهاجمي هستند که ساختار و عملکرد کانال مقعد و عضلات اسفنکتر مقعد را نشان مي دهند
- دفکوگرافي: روشي براي بررسي عملکرد روده اي و عضلات مقعدي هنگام عمل دفع است که با کمک تصويربرداري اشعه ايکس و باريم انما انجام مي شود
پس از تشخيص نوع بيماري مقعدي پزشک درمان بيمار را آغاز مي کند. بسياري از اختلالات مقعدي بدون عمل جراحي قابل درمان هستند. در ادامه به صورت مختصر به تفسير هر يک از اين اختلالت مي پردازيم
سرطان مقعد
به طور کلي سرطان مقعد نادر است اما به دليل مخاطراتي که تشخيص ديرهنگام آن در زندگي فرد ايجاد خواهد کرد بسيار مهم است. سرطان مقعد سالانه در حدود 8000 نفر را در ايالات متحده درگير مي کند و باعث بيش از 1000 مورد مرگ و مير مي شود. شيوع سرطان مقعد در زنان تقريباً دو برابر مردان است. علت قطعي سرطان مقعد نامشخص است، اما يکي از مهم ترين عوامل خطر سرطان مقعد مربوط به يکي از انواع ويروس زگيل است که جزء بيماري هاي منتقله از راه جنسي محسوب مي شود. ابتلا به فيستول مزمن، سابقه پرتودرماني بر روي پوست مقعد و لنفوگرانولوما ونروم نيز از ديگر عوامل تهديد کننده است.
بر خلاف سرطان راست روده که بيشتر از نوع آدنوکارسينوماست، شايع ترين نوع سرطان مقعدي را کارسينوم سلول سنگفرشي تشکيل مي دهد. البته احتمال گسترش سرطان مقعد در سلول هاي پوست اطراف آن نيز وجود دارد.
خونريزي حين اجابت مزاج، درد و گاهي خارش اطراف مقعد از نشانه هاي بارز اين بيماري مهلک است. حدود 25 درصد از افراد مبتلا به سرطان مقعد هيچ نشانه اي ندارند که در اين افراد، سرطان تنها در طول يک معاينه معمولي کشف مي شود.
براي تشخيص سرطان مقعد، پزشک ابتدا پوست اطراف مقعد و هر گونه تغيير ظاهري آن را بررسي مي کند. سپس با يک دست دستکش پوشيده داخل مقعد و قسمت پاييني رکتوم را از نظر وجود هر برجستگي يا مسئله ي غير عادي کنترل مي کند. براي بررسي بيشتر از وسيله اي به نام آنوسکوپ کمک مي گيرد تا قسمت پاييني رکتوم را ببيند. نمونه برداري از بافت و بيوپسي به منظور بررسي بيشتر و تشخيص قطعي آن انجام مي شود. درمان آن ممکن است فقط جراحي، ترکيبي از پرتودرماني و شيمي درماني يا پرتودرماني و جراحي باشد. در اغلب موارد جراحي به تنهايي درمان رضايت بخشي است، اگر چه پزشک بايد مراقب باشد تا آسيبي به حلقه ي عضلاني دريچه ي مقعد که مدفوع را درون کانال نگه مي دارد، نزند. ايجاد اختلال در عملکرد اسفنکتر مقعدي منجر به عارضعه ي ناراحت کننده بي اختياري گاز و مدفوع خواهد شد. درمان هاي ترکيبي نيز اثربخشي فراواني دارد و مي تواند بقاي بيش از 70 درصد موارد را تا پنج سال تضمين کند. درمان اين بيماران هميشه نياز به پيگيري دارد تا در صورت عود يا متاستاز پزشکان بتوانند به سرعت وارد عمل شوند. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ي سرطان مقعد
بر خلاف سرطان راست روده که بيشتر از نوع آدنوکارسينوماست، شايع ترين نوع سرطان مقعدي را کارسينوم سلول سنگفرشي تشکيل مي دهد. البته احتمال گسترش سرطان مقعد در سلول هاي پوست اطراف آن نيز وجود دارد.
خونريزي حين اجابت مزاج، درد و گاهي خارش اطراف مقعد از نشانه هاي بارز اين بيماري مهلک است. حدود 25 درصد از افراد مبتلا به سرطان مقعد هيچ نشانه اي ندارند که در اين افراد، سرطان تنها در طول يک معاينه معمولي کشف مي شود.
براي تشخيص سرطان مقعد، پزشک ابتدا پوست اطراف مقعد و هر گونه تغيير ظاهري آن را بررسي مي کند. سپس با يک دست دستکش پوشيده داخل مقعد و قسمت پاييني رکتوم را از نظر وجود هر برجستگي يا مسئله ي غير عادي کنترل مي کند. براي بررسي بيشتر از وسيله اي به نام آنوسکوپ کمک مي گيرد تا قسمت پاييني رکتوم را ببيند. نمونه برداري از بافت و بيوپسي به منظور بررسي بيشتر و تشخيص قطعي آن انجام مي شود. درمان آن ممکن است فقط جراحي، ترکيبي از پرتودرماني و شيمي درماني يا پرتودرماني و جراحي باشد. در اغلب موارد جراحي به تنهايي درمان رضايت بخشي است، اگر چه پزشک بايد مراقب باشد تا آسيبي به حلقه ي عضلاني دريچه ي مقعد که مدفوع را درون کانال نگه مي دارد، نزند. ايجاد اختلال در عملکرد اسفنکتر مقعدي منجر به عارضعه ي ناراحت کننده بي اختياري گاز و مدفوع خواهد شد. درمان هاي ترکيبي نيز اثربخشي فراواني دارد و مي تواند بقاي بيش از 70 درصد موارد را تا پنج سال تضمين کند. درمان اين بيماران هميشه نياز به پيگيري دارد تا در صورت عود يا متاستاز پزشکان بتوانند به سرعت وارد عمل شوند. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ي سرطان مقعد
شقاق مقعد
شقاق مقعد پارگي يا زخم در مخاط درون يا پوست خروجي مقعد است که ممکن است توسط يک آسيب ناشي از اجابت مزاج مشکل يا مدفوع سفت و بزرگ و حتي اسهال شديد و آبکي ايجاد شود. در يک حالت غير متداول هم مي تواند در پي رابطه ي جنسي مقعدي خشن ايجاد شود. با گرفتگي عضلاني اسفنکتر مقعد خونرساني به زخم و شکاف ايجاد شده کمتر شده و بهبود آن را به تأخير مي اندازد.
ترک مقعدي باعث درد تيز و خونريزي در حين يا مدت کوتاهي پس از اجابت مزاج مي شود. درد براي چند دقيقه تا چند ساعت طول مي کشد و سپس تا اجابت مزاج بعدي فروکش مي کند. پزشک مي تواند با مشاهده و معاينه ي آرام مقعد پارگي ناشي از شقاق را بررسي کند. در موارد نادر، شقاق مقعد ممکن است نشانه اي از يک اختلال مانند بيماري التهابي روده (IBD)، بيماري آميزشي (STD) يا سرطان باشد. براي تشخيص اين بيماري ها انجام تست هاي تکميلي مانند کولونوسکوپي تحت بي هوشي نياز است.
مصرف مکمل هاي نرم کننده مدفوع يا پسيليوم با افزايش فيبر رژيم غذايي مي تواند يبوست و اجابت مزاج مشکل بيمار را تا حدي کاهش دهد. گاهي اوقات استفاده از پماد زينک اکسيد محافظ يا شياف ملين (مانند گليسيرين) به نرمي مدفوع کمک مي کند.
استفاده از بي حس کننده هاي موضعي (مانند بنزوکائين يا ليدوکائين) بر روي مقعد يا حمام آب گرم نشسته به مدت 10 تا 15 دقيقه پس از اجابت مزاج با افزايش جريان خون به منطقه به رفع احساس ناراحتي و بهبودي فرد کمک مي کند. درمان هاي لازم براي کاهش گرفتگي اسفنکتر مقعد و بهبود شقاق شامل تزريق سم بوتولينوم، استفاده از پماد نيتروگليسيرين يا مسدودکننده هاي کانال کلسيم (مانند کرم يا ژل نيفديپين، ديلتيازم) به ناحيه ي شقاق است.
در صورت مؤثر نبودن اين درمان ها فرد کانديد جراحي برداشت زخم يا برداشت قسمتي از عضله ي دريچه اي مقعد يا هر دو مي شود. با احتمال کمتري کشيدن و اتساع دريچه ي مقعد هم ممکن است، انجام شود. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله هاي مرتبط با بيماري فيشر يا شقاق مقعد
ترک مقعدي باعث درد تيز و خونريزي در حين يا مدت کوتاهي پس از اجابت مزاج مي شود. درد براي چند دقيقه تا چند ساعت طول مي کشد و سپس تا اجابت مزاج بعدي فروکش مي کند. پزشک مي تواند با مشاهده و معاينه ي آرام مقعد پارگي ناشي از شقاق را بررسي کند. در موارد نادر، شقاق مقعد ممکن است نشانه اي از يک اختلال مانند بيماري التهابي روده (IBD)، بيماري آميزشي (STD) يا سرطان باشد. براي تشخيص اين بيماري ها انجام تست هاي تکميلي مانند کولونوسکوپي تحت بي هوشي نياز است.
مصرف مکمل هاي نرم کننده مدفوع يا پسيليوم با افزايش فيبر رژيم غذايي مي تواند يبوست و اجابت مزاج مشکل بيمار را تا حدي کاهش دهد. گاهي اوقات استفاده از پماد زينک اکسيد محافظ يا شياف ملين (مانند گليسيرين) به نرمي مدفوع کمک مي کند.
استفاده از بي حس کننده هاي موضعي (مانند بنزوکائين يا ليدوکائين) بر روي مقعد يا حمام آب گرم نشسته به مدت 10 تا 15 دقيقه پس از اجابت مزاج با افزايش جريان خون به منطقه به رفع احساس ناراحتي و بهبودي فرد کمک مي کند. درمان هاي لازم براي کاهش گرفتگي اسفنکتر مقعد و بهبود شقاق شامل تزريق سم بوتولينوم، استفاده از پماد نيتروگليسيرين يا مسدودکننده هاي کانال کلسيم (مانند کرم يا ژل نيفديپين، ديلتيازم) به ناحيه ي شقاق است.
در صورت مؤثر نبودن اين درمان ها فرد کانديد جراحي برداشت زخم يا برداشت قسمتي از عضله ي دريچه اي مقعد يا هر دو مي شود. با احتمال کمتري کشيدن و اتساع دريچه ي مقعد هم ممکن است، انجام شود. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله هاي مرتبط با بيماري فيشر يا شقاق مقعد
بي اختياري مدفوع
بي اختياري مدفوع يا از دست دادن کنترل حرکات روده اي مي تواند زندگي فردي و اجتماعي افراد را تحت تأثير قرار دهد. بي اختياري مدفوع مي تواند در طول حملات اسهال يا در طول ابتلا به يبوست رخ دهد. بي اختياري روده اي مداوم مي تواند در زناني با سابقه ي زايمان سخت، افرادي با سابقه جراحي مقعدي پرعارضه، پرولاپس رکتوم (برآمدگي بافت رکتوم ازخروجي مقعد)، زوال عقل، آسيب عصبي ناشي از ديابت، تومورهاي مقعد به وجود آيد .
براي تشخيص علت ايجاد اختلال پزشک نياز به بررسي فرد از نظر اختلالات ساختاري يا عصبي با معاينه ي مقعد و رکتوم، چک کردن ميزان قدرت انقباضي مقعد و حتي انجام سيگموئيدوسکوپي دارد. تست هاي ديگر از جمله سونوگرافي داخل مقعدي، تصويربرداري رزونانس مغناطيسي (MRI) و بررسي عملکرد اعصاب و عضلات پوشش لگن، ممکن است لازم باشد.
اولين گام در اصلاح بي اختياري مدفوع سعي در ايجاد يک الگوي منظم حرکات روده اي است تا به توليد مدفوع طبيعي نه شل و نه سفت بيانجامد. ورزش عضلات کف لگن و استفاده از تکنيک هاي بيوفيدبک مي تواند کمک بزرگي به بازگشت قدرت عضلاني مقعد کند.
اگر بي اختياري مدفوع همچنان ادامه داشته باشد يا نقص ساختاري در مقعد وجود داشته باشد، فرد نياز به جراحي پيدا مي کند. آخرين راه چاره ي اين اختلال انجام عمل کولوستومي با بستن مسير مقعد و باز کردن آن به سمت شکم و تعبيه کيسه اي براي دفع و تخليه مدفوع بر روي شکم است. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ي بي اختياري مدفوع
براي تشخيص علت ايجاد اختلال پزشک نياز به بررسي فرد از نظر اختلالات ساختاري يا عصبي با معاينه ي مقعد و رکتوم، چک کردن ميزان قدرت انقباضي مقعد و حتي انجام سيگموئيدوسکوپي دارد. تست هاي ديگر از جمله سونوگرافي داخل مقعدي، تصويربرداري رزونانس مغناطيسي (MRI) و بررسي عملکرد اعصاب و عضلات پوشش لگن، ممکن است لازم باشد.
اولين گام در اصلاح بي اختياري مدفوع سعي در ايجاد يک الگوي منظم حرکات روده اي است تا به توليد مدفوع طبيعي نه شل و نه سفت بيانجامد. ورزش عضلات کف لگن و استفاده از تکنيک هاي بيوفيدبک مي تواند کمک بزرگي به بازگشت قدرت عضلاني مقعد کند.
اگر بي اختياري مدفوع همچنان ادامه داشته باشد يا نقص ساختاري در مقعد وجود داشته باشد، فرد نياز به جراحي پيدا مي کند. آخرين راه چاره ي اين اختلال انجام عمل کولوستومي با بستن مسير مقعد و باز کردن آن به سمت شکم و تعبيه کيسه اي براي دفع و تخليه مدفوع بر روي شکم است. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ي بي اختياري مدفوع
خارش مقعد
خارش درون مقعد و پوست اطراف آن خارش مقعد يا آني ناميده مي شود. در اکثر موارد، پزشکان يک اختلال خاصي براي خارش مقعد شناسايي نمي کنند و خارش بدون درمان پس از يک دوره از زمان از بين مي رود. شايع ترين علت خارش مقعد مربوط به مسائل بهداشتي است و تنها تعداد کمي از موارد توسط يک اختلال خاص مانند کرمک يا عفونت قارچي ايجاد مي شود. از ميان علل خاص بايد بيماري التهابي روده و سرطان مقعد (علل نادر) جدي در نظر گرفته شود.
افراط يا کم توجهي در بهداشت فردي مي تواند به خارش مقعد منجر شود. براي مثال، پاکسازي ناکافي باقي مانده هاي مدفوع بر روي مقعد پس از عمل دفع و تعرق پوست اطراف مقعد مي تواند تحريک کننده باشد. ابتلا به بيماري هموروئيد و بواسير بيرون زده معمولاً تميز کردن مقعد را دچار مشکل مي کند و گاهي با نشت مخاط يا مدفوع باعث تحريک پوست اطراف مقعد مي شود. از طرفي وسواس بيش از حد با پاک کردن شديد ناحيه ي مقعد با دستمال مرطوب بهداشتي و شست وشوي آن با صابون هاي قوي مي تواند منجر به خشکي و تحريک پوست يا گاهي اوقات باعث واکنش هاي حساسيتي (آلرژيک) شود.
هنگامي که خارش مقعد شروع مي شود، فرد وارد يک چرخه ي معيوب مي گردد به صورتي که با هر بار خاراندن مقعد باعث تحريک بيشتر پوست آن و تکرار خارش خواهد شد. اغلب مردم با خاراندن شديد خود باعث ايجاد خراش باز بر روي پوست مي شوند. همين خراش باز مي تواند زمينه ي ابتلا به بيماري هاي ويروسي يا باکتريايي ديگر را فرآهم کند. همچنين گاهي اوقات با مصرف خودسرانه پمادهاي ضد خارش نه تنها بهتر نشده بلکه حساسيت هم مي دهند. خارش هر قسمتي از مقعد درون يا بيرون آن نياز به بررسي و پيگيري دارد. در صورت وجود علايم هشدار دهنده اي چون اسهال خوني، ادم يا بيرون زدگي بواسير، تخليه ي چرک از فيستول، زمختي پوست اطراف مقعد، نشت مدفوع همراه با خارش مقعد بايد طي يک تا دو روز به پزشک مراجعه کرد. ولي پيگيري خارش مقعد به تنهايي را مي توان تا چند روز هم به تأخير انداخت.
پزشک با پرسيدن سؤالاتي در مورد ساير علايم بيمار و سوابق دارويي و بيماري او سعي مي کند تا علل مشکوک اين اختلال را حدس بزند. سپس با معاينه ي فيزيکي و مشاهده ي مقعد، علامتي از يک اختلال را جست وجو مي کند. پاسخ دقيق بيمار به پرسش هايي چون مصرف اخير غذاهاي تحريک کننده و تند، استفاده از صابون، دستمال کاغذي و پماد، ابتلا به بيماري هاي مزمن، مصرف آنتي بيوتيک در چند هفته ي گذشته مي تواند کمک مؤثري براي تشخيص سريع تر علت باشد. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ي خارش مقعد
افراط يا کم توجهي در بهداشت فردي مي تواند به خارش مقعد منجر شود. براي مثال، پاکسازي ناکافي باقي مانده هاي مدفوع بر روي مقعد پس از عمل دفع و تعرق پوست اطراف مقعد مي تواند تحريک کننده باشد. ابتلا به بيماري هموروئيد و بواسير بيرون زده معمولاً تميز کردن مقعد را دچار مشکل مي کند و گاهي با نشت مخاط يا مدفوع باعث تحريک پوست اطراف مقعد مي شود. از طرفي وسواس بيش از حد با پاک کردن شديد ناحيه ي مقعد با دستمال مرطوب بهداشتي و شست وشوي آن با صابون هاي قوي مي تواند منجر به خشکي و تحريک پوست يا گاهي اوقات باعث واکنش هاي حساسيتي (آلرژيک) شود.
هنگامي که خارش مقعد شروع مي شود، فرد وارد يک چرخه ي معيوب مي گردد به صورتي که با هر بار خاراندن مقعد باعث تحريک بيشتر پوست آن و تکرار خارش خواهد شد. اغلب مردم با خاراندن شديد خود باعث ايجاد خراش باز بر روي پوست مي شوند. همين خراش باز مي تواند زمينه ي ابتلا به بيماري هاي ويروسي يا باکتريايي ديگر را فرآهم کند. همچنين گاهي اوقات با مصرف خودسرانه پمادهاي ضد خارش نه تنها بهتر نشده بلکه حساسيت هم مي دهند. خارش هر قسمتي از مقعد درون يا بيرون آن نياز به بررسي و پيگيري دارد. در صورت وجود علايم هشدار دهنده اي چون اسهال خوني، ادم يا بيرون زدگي بواسير، تخليه ي چرک از فيستول، زمختي پوست اطراف مقعد، نشت مدفوع همراه با خارش مقعد بايد طي يک تا دو روز به پزشک مراجعه کرد. ولي پيگيري خارش مقعد به تنهايي را مي توان تا چند روز هم به تأخير انداخت.
پزشک با پرسيدن سؤالاتي در مورد ساير علايم بيمار و سوابق دارويي و بيماري او سعي مي کند تا علل مشکوک اين اختلال را حدس بزند. سپس با معاينه ي فيزيکي و مشاهده ي مقعد، علامتي از يک اختلال را جست وجو مي کند. پاسخ دقيق بيمار به پرسش هايي چون مصرف اخير غذاهاي تحريک کننده و تند، استفاده از صابون، دستمال کاغذي و پماد، ابتلا به بيماري هاي مزمن، مصرف آنتي بيوتيک در چند هفته ي گذشته مي تواند کمک مؤثري براي تشخيص سريع تر علت باشد. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ي خارش مقعد
آبسه آنورکتال
آبسه آنورکتال يک حفره پر از چرک ناشي از حمله باکتري هاي مهاجم به غده ترشحي مخاط در مقعد و رکتوم است. آلودگي باکتريايي مسير غدد موجود در مقعد يا رکتوم را مسدود مي کند و آبسه ايجاد مي شود. توليد عفونت و چرک باعث درد و تورم ناحيه مي شود. گاهي اوقات براي بررسي آبسه تصويربرداري تشخيصي نياز است. آبسه ممکن است آن قدر در ديواره ي رکتوم عمقي شود که به اطراف مقعد باز گردد. با وجود اين که مقعد منطقه ي پر از باکتري و عوامل عفونت زاست، اما به طور کلي به دليل جريان خون فراوان در آن عفونت رخ نمي دهد. اما در صورت بروز عفونت معمولاً ترکيبي از انواع مختلف باکتري ها در ايجاد آن نقش دارد.
آبسه باعث آسيب قابل توجهي در سلول ها و بافت هاي مجاور خود مي شود و حتي به ندرت ممکن است به از دست دادن کنترل روده (بي اختياري مدفوع) منجر گردد. افراد مبتلا به بيماري کرون در معرض خطر آبسه آنورکتال هستند. گاهي اوقات، آبسه يک عارضه ي جانبي ناشي از بيماري ديورتيکوليت يا بيماري التهابي لگن است.
آبسه مي تواند متورم، قرمز، حساس و بسيار دردناک شود و حتي با احتمال کم منجر به تب گردد. آبسه عميق موجود در رکتوم اغلب باعث علايم ديگري مانند تب و درد در قسمت تحتاني شکم نيز مي شود.
پزشک معمولاً مي تواند به راحتي آبسه موجود در پوست اطراف مقعد را شناسايي مي کند. اما در مواردي که اثري از تورم خارجي و قرمزي ديده نمي شود انجام معاينه ي انگشتي مقعد را نياز مي بيند. وجود بافت متورم دردناک درون مقعد علامتي از وجود آبسه است. در صورت شک به يک آبسه عميق استفاده از اسکن توموگرافي کامپيوتري (CT) مي تواند وسعت و محل آن را به خوبي تعيين کند.
در مراحل اوليه ايجاد آبسه درمان آنتي بيوتيکي مي تواند اثربخش باشد، اما برش و تخليه ي آبسه بهترين شکل از درمان آن محسوب مي شود. عمل تخليه ي آبسه تحت بي حسي موضعي انجام مي شود و در آبسه هاي عمقي به بي هوشي عمومي و انجام آن در شرايط مجهزتر و اطاق عمل نياز است.
در حدود نيمي از موارد حتي با درمان مناسب هم، آبسه منجر به تشکيل يک کانال غير طبيعي از درون مقعد به سمت اطراف آن و ايجاد فيستول خواهد شد
آبسه باعث آسيب قابل توجهي در سلول ها و بافت هاي مجاور خود مي شود و حتي به ندرت ممکن است به از دست دادن کنترل روده (بي اختياري مدفوع) منجر گردد. افراد مبتلا به بيماري کرون در معرض خطر آبسه آنورکتال هستند. گاهي اوقات، آبسه يک عارضه ي جانبي ناشي از بيماري ديورتيکوليت يا بيماري التهابي لگن است.
آبسه مي تواند متورم، قرمز، حساس و بسيار دردناک شود و حتي با احتمال کم منجر به تب گردد. آبسه عميق موجود در رکتوم اغلب باعث علايم ديگري مانند تب و درد در قسمت تحتاني شکم نيز مي شود.
پزشک معمولاً مي تواند به راحتي آبسه موجود در پوست اطراف مقعد را شناسايي مي کند. اما در مواردي که اثري از تورم خارجي و قرمزي ديده نمي شود انجام معاينه ي انگشتي مقعد را نياز مي بيند. وجود بافت متورم دردناک درون مقعد علامتي از وجود آبسه است. در صورت شک به يک آبسه عميق استفاده از اسکن توموگرافي کامپيوتري (CT) مي تواند وسعت و محل آن را به خوبي تعيين کند.
در مراحل اوليه ايجاد آبسه درمان آنتي بيوتيکي مي تواند اثربخش باشد، اما برش و تخليه ي آبسه بهترين شکل از درمان آن محسوب مي شود. عمل تخليه ي آبسه تحت بي حسي موضعي انجام مي شود و در آبسه هاي عمقي به بي هوشي عمومي و انجام آن در شرايط مجهزتر و اطاق عمل نياز است.
در حدود نيمي از موارد حتي با درمان مناسب هم، آبسه منجر به تشکيل يک کانال غير طبيعي از درون مقعد به سمت اطراف آن و ايجاد فيستول خواهد شد
فيستول مقعد
فيستول مقعدي يک مجاري باريک است که از درون کانال مقعد به سمت پوست اطراف مقعد باز شده است. فيستول خود به خود يا در ادامه ي يک آبسه آنورکتال به وجود مي آيد. علل مستعد کننده آن شامل بيماري کرون و سل است. در مواردي هم ممکن است از ديورتيکوليت، تومورها، يا تروما ناشي شود. فيستول در نوزادان مادرزادي هستند و در ميان پسران شايع تر است. فيستول رکتوواژينال از عوارض ثانويه بيماري کرون، صدمات زايماني، پرتو درماني يا سرطان است.
علايم آن شامل ترشحات بدبو، خون آبه اي و چرکي است که در صورت عفونت دردناک هم مي شود. تشخيص آن با معاينه و انجام سيگموئيدوسکوپي در صورت شک به بيماري کرون امکان پذير است. فيستول مقعدي در اغلب موارد نياز به عمل جراحي خواهد داشت.
سينوس پيلونيدال و سينوس چرکي پوستي بايد از فيستول مقعدي افتراق داده شود. در گذشته، تنها درمان مؤثر فيستول مقعدي عمل جراحي باز بوده که درجاتي از بي اختياري روده را براي بيمار به وجود مي آورده است. ولي با پيشرفت علم و روي کار آمدن روش هاي نوين درماني در اين حيطه بيمار با تهاجم و عوارض کمتري درمان خواهد شد. جايگزين هاي عمل جراحي شامل فلپ، استن، پلاگين، چسب فيبرين و … است.
در صورتي که فرد مبتلا به اسهال يا بيماري کرون باشد انجام فيستولوتومي به دليل تأخير در بهبود زخم به صلاح بيمار نيست. بنابراين در اين بيماران مترونيدازول و آنتي بيوتيک هاي مناسب ديگر و درمان هاي سرکوبگر مؤثرتر است. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ها ي مرتبط با بيماري فيستول مقعد
علايم آن شامل ترشحات بدبو، خون آبه اي و چرکي است که در صورت عفونت دردناک هم مي شود. تشخيص آن با معاينه و انجام سيگموئيدوسکوپي در صورت شک به بيماري کرون امکان پذير است. فيستول مقعدي در اغلب موارد نياز به عمل جراحي خواهد داشت.
سينوس پيلونيدال و سينوس چرکي پوستي بايد از فيستول مقعدي افتراق داده شود. در گذشته، تنها درمان مؤثر فيستول مقعدي عمل جراحي باز بوده که درجاتي از بي اختياري روده را براي بيمار به وجود مي آورده است. ولي با پيشرفت علم و روي کار آمدن روش هاي نوين درماني در اين حيطه بيمار با تهاجم و عوارض کمتري درمان خواهد شد. جايگزين هاي عمل جراحي شامل فلپ، استن، پلاگين، چسب فيبرين و … است.
در صورتي که فرد مبتلا به اسهال يا بيماري کرون باشد انجام فيستولوتومي به دليل تأخير در بهبود زخم به صلاح بيمار نيست. بنابراين در اين بيماران مترونيدازول و آنتي بيوتيک هاي مناسب ديگر و درمان هاي سرکوبگر مؤثرتر است. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ها ي مرتبط با بيماري فيستول مقعد
گير افتادن اشياء خارجي در مقعد و رکتوم
اشياء سخت و نامتعارف بلعيده شده مانند خلال دندان، استخوان مرغ يا استخوان ماهي به دليل اين که هضم نمي شوند، ممکن است درون محل اتصال بين مقعد و رکتوم گير کنند. همچنين اجسام خارجي حين انما، جراحي، تعيين درجه حرارت مقعدي و آلت مصنوعي ممکن است به صورت ناخواسته درون کانال مقعد و رکتوم گير افتد يا تکه اي از آن شکسته شود. وجود اين اجسام درون مقعد باعث درد ناگهاني حين اجابت مزاج مي شود. ديگر نشانه ها به اندازه و شکل جسم و مدت زمان وجود آن درون مقعد بستگي دارد که مي تواند منجر به عفونت و حتي سوراخ شدن ديواره مقعد يا رکتوم شود. در برخي موارد پزشک قادر به لمس جسم خارجي طي معاينه انگشتي خواهد بود. معاينه شکم، سيگموئيدوسکوپي و تصويربرداري اشعه ايکس ممکن است براي بررسي سوراخ شدگي ديواره مقعد لازم باشد.
در صورت قابل لمس بودن جسم ابتدا براي خروج دستي آن تلاش مي شود. معمولاً برداشت انگشتي جسم با يک بي حسي موضعي در زير پوست و مخاط مقعد انجام مي شود. گاهي اوقات هم پزشکان ترجيح مي دهند اين کار را تحت بي هوشي عمومي که باعث شل شدن مقعد مي شود، انجام دهند تا راحت تر جسم را بدون عمل جراحي بردارند. از طرفي حرکات موجي (دودي) طبيعي روده نيز به حرکت رو به پايين جسم کمک مي کند تا برداشت آن امکان پذير شود. در برخي موارد بيمار خيلي خوش شانس نيست و امکان برداشت دستي آن وجود ندارد. در اين صورت پزشک چاره اي جز جراحي باز اکتشافي تحت بي هوشي عمومي نخواهد شد.
پس از اتمام عمل برداشت جسم خارجي با کمک سيگموئيدوسکوپي (استفاده از لوله ي قابل انعطاف براي مشاهده قسمت هاي پاييني روده بزرگ و داخل مقعد) سوراخ يا زخم احتمالي در مسير را بررسي مي کنند
در صورت قابل لمس بودن جسم ابتدا براي خروج دستي آن تلاش مي شود. معمولاً برداشت انگشتي جسم با يک بي حسي موضعي در زير پوست و مخاط مقعد انجام مي شود. گاهي اوقات هم پزشکان ترجيح مي دهند اين کار را تحت بي هوشي عمومي که باعث شل شدن مقعد مي شود، انجام دهند تا راحت تر جسم را بدون عمل جراحي بردارند. از طرفي حرکات موجي (دودي) طبيعي روده نيز به حرکت رو به پايين جسم کمک مي کند تا برداشت آن امکان پذير شود. در برخي موارد بيمار خيلي خوش شانس نيست و امکان برداشت دستي آن وجود ندارد. در اين صورت پزشک چاره اي جز جراحي باز اکتشافي تحت بي هوشي عمومي نخواهد شد.
پس از اتمام عمل برداشت جسم خارجي با کمک سيگموئيدوسکوپي (استفاده از لوله ي قابل انعطاف براي مشاهده قسمت هاي پاييني روده بزرگ و داخل مقعد) سوراخ يا زخم احتمالي در مسير را بررسي مي کنند
هموروئيد
بيماري هموروئيد يا بواسير با ورم و واريسي شدن وريدهاي واقع در ديواره ي راست روده و مقعد به وجود مي آيد. مويرگ هاي مقعدي تحت تأثير فشار بيش از حد متورم مي شوند و توانايي بازگشت خون به سمت قلب را از دست مي دهند. اين فشار ممکن است مربوط به بارداري، بلند کردن اجسام سنگين يا زور زدن هاي مکرر در هنگام دفع مدفوع سفت و سخت باشد. توده ي هموروئيدي ايجاد شده در داخل يا خارج از مقعد مي تواند درد يا خونريزي ايجاد کند.
احساس پري رکتوم و تخليه ي ناکامل آن پس از اجابت مزاج از ديگر نشانه هاي هموروئيد است. خارش در منطقه مقعد معمولاً نشانه ي اختصاصي بيماري بواسير نيست اما ممکن است توده ي بواسيري از تميز کردن مناسب و صحيح مقعد جلوگيري کند و منجر به خارش شود.
بواسير انواع مختلفي دارد که تشخيص نوع آن کمک بزرگي به درمان بهتر و سريع تر بيماري خواهد کرد. بواسير داخلي بيشتر مربوط به درون مقعد و قسمت بالايي محل اتصال بين مقعد و رکتوم است. البته گاهي اوقات بواسير داخلي به خارج مقعد کشيده مي شود که بواسير يا هموروئيد پرولاپس ناميده مي شود. بواسير داخلي معمولاً يک توده ي قابل مشاهده و درد ايجاد نمي کند، اما خونريزي حين اجابت مزاج و پس از آن بر روي سنگ سرويس بهداشتي از علايم بارز آن است که شدت آن کم بوده و معمولاً منجر به کم خوني نمي شود، اما احتمال آن وجود دارد. بواسير خارجي با مشاهده ي مقعد قابل رويت است و در زير محل اتصال آنورکتال تشکيل مي شود. يک نوع خاص از بواسير خارجي منجر به ايجاد لخته خون دردناک خواهد شد که هموروئيد ترمبوزه نام دارد.
پزشک با معاينه انگشتي و مشاهده ي مقعد آن را از لحاظ وجود ضايعات برجسته ي هموروئيدي بررسي مي کند. براي تشخيص هموروئيد بدون درد و خونريزي از معاينه با آنوسکوپ کمک مي گيرند. در صورت وجود خونريزي نياز به بررسي دقيق تر با سيگموئيدوسکوپي يا کولونوسکوپي براي رد احتمال وجوده توده ي سرطاني است.
بيشتر علايم هموروئيد بدون درمان خاصي با خود مراقبتي ( حمام نشسته آب گرم) و تغيير رفتاري و رژيم غذايي پر فيبر برطرف خواهد شد. در هموروئيدهاي ديگر که به درمان دارويي و خانگي پاسخ نمي دهند از روش هاي کم تهاجمي غير جراحي استفاده مي کنند. بواسير داخلي با اسکلروتراپي تزريقي يا بستن باند لاستيکي درمان مي شود.
هموروئيد ترمبوزه نياز به جراحي سرپايي و تخليه دارد. استفاده از استامينوفن يا يک داروي ضد التهابي غير استروئيدي (NSAID) مي تواند به کاهش درد هموروئيد ترومبوزه کمک کند. درد و تورم معمولاً پس از مدت کوتاهي کاهش مي يابد. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ها ي مرتبط بيماري هموروئيد يا بواسير
احساس پري رکتوم و تخليه ي ناکامل آن پس از اجابت مزاج از ديگر نشانه هاي هموروئيد است. خارش در منطقه مقعد معمولاً نشانه ي اختصاصي بيماري بواسير نيست اما ممکن است توده ي بواسيري از تميز کردن مناسب و صحيح مقعد جلوگيري کند و منجر به خارش شود.
بواسير انواع مختلفي دارد که تشخيص نوع آن کمک بزرگي به درمان بهتر و سريع تر بيماري خواهد کرد. بواسير داخلي بيشتر مربوط به درون مقعد و قسمت بالايي محل اتصال بين مقعد و رکتوم است. البته گاهي اوقات بواسير داخلي به خارج مقعد کشيده مي شود که بواسير يا هموروئيد پرولاپس ناميده مي شود. بواسير داخلي معمولاً يک توده ي قابل مشاهده و درد ايجاد نمي کند، اما خونريزي حين اجابت مزاج و پس از آن بر روي سنگ سرويس بهداشتي از علايم بارز آن است که شدت آن کم بوده و معمولاً منجر به کم خوني نمي شود، اما احتمال آن وجود دارد. بواسير خارجي با مشاهده ي مقعد قابل رويت است و در زير محل اتصال آنورکتال تشکيل مي شود. يک نوع خاص از بواسير خارجي منجر به ايجاد لخته خون دردناک خواهد شد که هموروئيد ترمبوزه نام دارد.
پزشک با معاينه انگشتي و مشاهده ي مقعد آن را از لحاظ وجود ضايعات برجسته ي هموروئيدي بررسي مي کند. براي تشخيص هموروئيد بدون درد و خونريزي از معاينه با آنوسکوپ کمک مي گيرند. در صورت وجود خونريزي نياز به بررسي دقيق تر با سيگموئيدوسکوپي يا کولونوسکوپي براي رد احتمال وجوده توده ي سرطاني است.
بيشتر علايم هموروئيد بدون درمان خاصي با خود مراقبتي ( حمام نشسته آب گرم) و تغيير رفتاري و رژيم غذايي پر فيبر برطرف خواهد شد. در هموروئيدهاي ديگر که به درمان دارويي و خانگي پاسخ نمي دهند از روش هاي کم تهاجمي غير جراحي استفاده مي کنند. بواسير داخلي با اسکلروتراپي تزريقي يا بستن باند لاستيکي درمان مي شود.
هموروئيد ترمبوزه نياز به جراحي سرپايي و تخليه دارد. استفاده از استامينوفن يا يک داروي ضد التهابي غير استروئيدي (NSAID) مي تواند به کاهش درد هموروئيد ترومبوزه کمک کند. درد و تورم معمولاً پس از مدت کوتاهي کاهش مي يابد. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ها ي مرتبط بيماري هموروئيد يا بواسير
سندرم لواتور آني
سندرم لواتور آني به صورت دردهاي پراکنده در رکتوم ناشي از اسپاسم عضله لواتور آني در نزديکي مقعد است. احتمالاً درد زودگذر مقعدي و درد دنبالچه اي هر دو از اختلالات ناشي از اين سندرم هستند. گرفتگي عضلات باعث دردي در ناحيه ي مقعد مي شود که به طور معمول به اجابت مزاج ارتباطي ندارد. درد معمولاً کمتر از 20 دقيقه طول مي کشد و ممکن است کوتاه، شديد و همراه با دردهاي مبهم نقاط بالاي رکتوم همراه باشد. اين دردها مي تواند به صورت خودبه خود رخ دهد و حتي در مواردي فرد را از خواب بيدار کند. در موارد شديد، مي تواند ساعت هاي زيادي باقي بماند و حتي عود کند.
پزشک طي مشاهده و معاينه ي فيزيکي مقعد با رد ساير علل درد مقعد مانند بواسير ترومبوزه، شقاق و آبسه به مشکلات عضلاني و تنگي مقعد شک خواهد کرد. اين مشکل تهديد کننده ي حيات بيمار نيست و با خود مراقبتي و در موارد شديد با فيزيوتراپي و ورزش عضلات کف لگن بهبود مي يابد.
حمام نشسته آب گرم و مصرف يک مسکن ضد درد خفيف (مانند آسپيرين) مي تواند بسيار کمک کننده باشد. گاهي اوقات با تحريک الکتريکي خفيف منطقه مي توان گرفتگي عضلاني مقعد را متوقف کرد. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ي درد مقعد
پزشک طي مشاهده و معاينه ي فيزيکي مقعد با رد ساير علل درد مقعد مانند بواسير ترومبوزه، شقاق و آبسه به مشکلات عضلاني و تنگي مقعد شک خواهد کرد. اين مشکل تهديد کننده ي حيات بيمار نيست و با خود مراقبتي و در موارد شديد با فيزيوتراپي و ورزش عضلات کف لگن بهبود مي يابد.
حمام نشسته آب گرم و مصرف يک مسکن ضد درد خفيف (مانند آسپيرين) مي تواند بسيار کمک کننده باشد. گاهي اوقات با تحريک الکتريکي خفيف منطقه مي توان گرفتگي عضلاني مقعد را متوقف کرد. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ي درد مقعد
کيست مويي
بيماري پيلونيدال با کيست مويي يک عفونت ناشي از موي برگشته درون پوست است که در بالاي شکاف باسن و در انتهايي ترين نقطه ي ستون فقرات قرار گرفته است. اين بيماري معمولاً در مردان جوان و پر مو رخ مي دهد اما مي تواند در زنان نيز ايجاد شود. گاهي اوقات به دلايل ناشناخته، مو تحريک شده و به سمت درون پوست رشد مي کند. اين بيماري درون حفره ي بالاي خط باسن اتفاق مي افتد و کيست پيلونيدال ناميده مي شود. کيست ممکن است هيچ علايمي نداشته باشد يا برعکس آلوده شود و عفونت کند. اگر عفونت باعث تجمع چرک درون کيست شود، آبسه پيلونيدال ناميده مي گيرد. آبسه پيلونيدال باعث درد، قرمزي و تورم مي شود. گاهي اوقات چرک آن خود به خود تخليه خواهد شد.
اين بيماري با مشاهده ي دقيق ناحيه ي و مشاهده ي سوراخ کوچک آن در منطقه ي عفوني تشخيص داده مي شود. آبسه پيلونيدال بايد به صورت سرپايي برش خورده و چرک درون آن تخليه شود. اما سينوس پيلونيدال، نياز به عمل جراحي دارد.
کيست هاي بزرگتر ممکن است نياز به جراحي با روش فلپ داشته باشند. در روش فلپ، پوست و گاهي اوقات عضله از يک منطقه نزديکي به سينوس برداشته و به صورت پوشش منطقه اي که کيست برداشته شده است، پيوند مي شود. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ها ي مرتبط بيماري کيست مويي يا سينوس پيلونيدال
اين بيماري با مشاهده ي دقيق ناحيه ي و مشاهده ي سوراخ کوچک آن در منطقه ي عفوني تشخيص داده مي شود. آبسه پيلونيدال بايد به صورت سرپايي برش خورده و چرک درون آن تخليه شود. اما سينوس پيلونيدال، نياز به عمل جراحي دارد.
کيست هاي بزرگتر ممکن است نياز به جراحي با روش فلپ داشته باشند. در روش فلپ، پوست و گاهي اوقات عضله از يک منطقه نزديکي به سينوس برداشته و به صورت پوشش منطقه اي که کيست برداشته شده است، پيوند مي شود. اطلاعات بيشتر با مراجعه به مقاله ها ي مرتبط بيماري کيست مويي يا سينوس پيلونيدال
پروکتيت
پروکتيت بيماري است که در آن پوشش مخاطي ديواره مقعد دچار التهاب مي شود. التهاب مي تواند علل بسياري اعم از عفونت و پرتودرماني داشته باشد. اين بيماري بسته به علت ايجاد کننده آن مي تواند بدون درد يا بسيار دردناک باشد. پزشک پس از بررسي داخل راست روده آن را تشخيص مي دهد. آنتي بيوتيک مي تواند پروکتيت ناشي از عفونت را درمان کند.
پروکتيت با علل مختلف رايج است و ممکن است با بيماري کرون يا کوليت اولسراتيو مرتبط باشد. بيماري هاي منتقله از راه جنسي (مانند سيفليس، سوزاک، کلاميديا، عفونت ويروس هرپس سيمپلکس يا عفونت سيتومگالوويروس) به ويژه در ميان مرداني که با مردان ديگر رابطه جنسي مقعدي دارند بيشتر باعث اين اختلال خواهد شد. افراد با داراي اختلال در سيستم ايمني بدن نيز در معرض افزايش خطر ابتلا به پروکتيت، به ويژه انواع ناشي از عفونت هاي ويروس هرپس سيمپلکس يا سيتومگالوويروس هستند. البته پروکتيت گاهي علت ويروسي يا باکتريالي غير جنسي مانند سالمونلا دارد. مصرف برخي آنتي بيوتيک ها باکتري هاي نرمال روده را از بين مي برد و بدين ترتيب به ساير باکتري هاي مضر اجازه ي رشد مي دهد. يکي ديگر از علت پروکتيت پرتودرماني در نزديکي مقعد يا راست روده است که معمولاً براي درمان سرطان پروستات و سرطان رکتوم استفاده مي شود. پروکتيت باعث خونريزي بدون درد و خروج مخاط راست روده اي مي شود. پروکتيت با علل سوزاک، ويروس هرپس سيمپلکس يا سيتومگالوويروس، مقعد و رکتوم را به شدت دردناک مي کند.
پزشک براي مشاهده ي درون راست روده از آنوسکوپ استفاده مي کند و در همين حين از بافت پوششي درون مقعد با سواب نمونه مي گيرد. بررسي نمونه در آزمايشگاه وجود هر گونه عامل عفوني شامل باکتري ها، قارچ ها و ويروس ها را که ممکن است باعث پروکتيت شود، مشخص مي کند. آزمايش خون براي تشخيص احتمالي سيفليس و آزمون مدفوع براي تشخيص کلستريديوم ديفيسيل نيز انجام مي شود. پزشک ممکن است جهت بررسي بيماري کرون يا کوليت اولسراتيو مناطق ديگر روده را کولونوسکوپي کند.
با توجه به علت به وجود آورنده ي پروکتيت درمان هاي متفاوتي تجويز مي شود. آنتي بيوتيک ها بهترين درمان براي پروکتيت ناشي از يک عفونت باکتريايي خاص هستند. اگر پروکتيت ناشي از نابودي فلور نرمال روده اي با مصرف آنتي بيوتيک باشد، مترونيدازول يا وانکومايسين براي از بين بردن باکتري هاي مضر روده اي تجويز مي شود. هنگامي که علت پرتودرماني است، هيدروکورتيزون (يک کورتيکواستروئيد) يا مزالازين مي تواند به صورت انما يا شياف داده شود تا به کاهش درد فرد کمک کند. اگر اين اشکال درماني التهابي مؤثر نباشد، از کورتيکواستروئيدها خوراکي استفاده مي شود. در صورتي که پروکتيت باعث خونريزي از مخاط راست روده شود، پلاسماي آرگون، ليزر، الکتروکواگولاسيون و کوتر (سوزاندن) مي تواند براي جلوگيري از خونريزي استفاده شود. در افرادي که بيش از حد ضعيف مانند افراد مسن يا افرادي که بهداشت ضعيفي دارند، عمل جراحي مقعدي به نوع شکمي آن ارجحيت دارد
پروکتيت با علل مختلف رايج است و ممکن است با بيماري کرون يا کوليت اولسراتيو مرتبط باشد. بيماري هاي منتقله از راه جنسي (مانند سيفليس، سوزاک، کلاميديا، عفونت ويروس هرپس سيمپلکس يا عفونت سيتومگالوويروس) به ويژه در ميان مرداني که با مردان ديگر رابطه جنسي مقعدي دارند بيشتر باعث اين اختلال خواهد شد. افراد با داراي اختلال در سيستم ايمني بدن نيز در معرض افزايش خطر ابتلا به پروکتيت، به ويژه انواع ناشي از عفونت هاي ويروس هرپس سيمپلکس يا سيتومگالوويروس هستند. البته پروکتيت گاهي علت ويروسي يا باکتريالي غير جنسي مانند سالمونلا دارد. مصرف برخي آنتي بيوتيک ها باکتري هاي نرمال روده را از بين مي برد و بدين ترتيب به ساير باکتري هاي مضر اجازه ي رشد مي دهد. يکي ديگر از علت پروکتيت پرتودرماني در نزديکي مقعد يا راست روده است که معمولاً براي درمان سرطان پروستات و سرطان رکتوم استفاده مي شود. پروکتيت باعث خونريزي بدون درد و خروج مخاط راست روده اي مي شود. پروکتيت با علل سوزاک، ويروس هرپس سيمپلکس يا سيتومگالوويروس، مقعد و رکتوم را به شدت دردناک مي کند.
پزشک براي مشاهده ي درون راست روده از آنوسکوپ استفاده مي کند و در همين حين از بافت پوششي درون مقعد با سواب نمونه مي گيرد. بررسي نمونه در آزمايشگاه وجود هر گونه عامل عفوني شامل باکتري ها، قارچ ها و ويروس ها را که ممکن است باعث پروکتيت شود، مشخص مي کند. آزمايش خون براي تشخيص احتمالي سيفليس و آزمون مدفوع براي تشخيص کلستريديوم ديفيسيل نيز انجام مي شود. پزشک ممکن است جهت بررسي بيماري کرون يا کوليت اولسراتيو مناطق ديگر روده را کولونوسکوپي کند.
با توجه به علت به وجود آورنده ي پروکتيت درمان هاي متفاوتي تجويز مي شود. آنتي بيوتيک ها بهترين درمان براي پروکتيت ناشي از يک عفونت باکتريايي خاص هستند. اگر پروکتيت ناشي از نابودي فلور نرمال روده اي با مصرف آنتي بيوتيک باشد، مترونيدازول يا وانکومايسين براي از بين بردن باکتري هاي مضر روده اي تجويز مي شود. هنگامي که علت پرتودرماني است، هيدروکورتيزون (يک کورتيکواستروئيد) يا مزالازين مي تواند به صورت انما يا شياف داده شود تا به کاهش درد فرد کمک کند. اگر اين اشکال درماني التهابي مؤثر نباشد، از کورتيکواستروئيدها خوراکي استفاده مي شود. در صورتي که پروکتيت باعث خونريزي از مخاط راست روده شود، پلاسماي آرگون، ليزر، الکتروکواگولاسيون و کوتر (سوزاندن) مي تواند براي جلوگيري از خونريزي استفاده شود. در افرادي که بيش از حد ضعيف مانند افراد مسن يا افرادي که بهداشت ضعيفي دارند، عمل جراحي مقعدي به نوع شکمي آن ارجحيت دارد
پرولاپس رکتوم
پرولاپس رکتوم برآمدگي بدون درد بافت درون مقعدي به سمت بيرون از آن است که اغلب از زور زدن بيش از حد حين دفع مدفوع ناشي مي شود. تشخيص آن با کمک مشاهد و معاينه مقعد و حتي تصويربرداري هاي مختلف امکان پذير است. پرولاپس رکتوم موقتي فقط در نوزادان و کودکان رخ مي دهد که معمولاً بدون جراحي بهبود مي يابد. ولي پرولاپس رکتوم در بزرگسالان روز به روز بدتر شده و پايدار باقي مي ماند، پس بايد جراحي شود. پرولاپس رکتوم باعث خروج راست روده و ايجاد ظاهري قرمز رنگ و مرطوب و گوشتي در اطراف خروجي مقعد خواهد شد. خونريزي مقعدي و ناتواني در کنترل مدفوع (بي اختياري مدفوع) از علايم شايع اين اختلال مقعدي است. در پرولاپس هاي شديد هم احتمال بروز درد وجود دارد. افتادگي کامل مقعد حالت ديگري است که در زنان مسن تر از 60 سال رخ مي دهد.
پزشک با معاينه ي مقعد بيمار در حالت ايستاده، چمباتمه و در حال زور زدن مي تواند علاوه بر تشخيص بيماري ميزان قدرت عضلاني دريچه ي مقعد را که احتمالاً کاهش يافته با معاينه ي انگشتي بررسي کند. سيگموئيدوسکوپي، کولونوسکوپي و تنقيه باريم اشعه ايکس در تشخيص علت زمينه اي ايجاد پرولاپس کاربرد دارد.
با توجه به سن بيمار درمان هاي متفاوت تجويز مي شود. در نوزادان و کودکان نرم کننده هاي مدفوع نياز به فشار و زور زدن حين اجابت مزاج را از بين مي برد. در بزرگسالان، معمولاً جراحي تنها راه درمان است. جراحي با روش هاي متفاوتي با هدف کشيدن و بازگرداندن بافت مقعد به درون آن انجام مي شود
پزشک با معاينه ي مقعد بيمار در حالت ايستاده، چمباتمه و در حال زور زدن مي تواند علاوه بر تشخيص بيماري ميزان قدرت عضلاني دريچه ي مقعد را که احتمالاً کاهش يافته با معاينه ي انگشتي بررسي کند. سيگموئيدوسکوپي، کولونوسکوپي و تنقيه باريم اشعه ايکس در تشخيص علت زمينه اي ايجاد پرولاپس کاربرد دارد.
با توجه به سن بيمار درمان هاي متفاوت تجويز مي شود. در نوزادان و کودکان نرم کننده هاي مدفوع نياز به فشار و زور زدن حين اجابت مزاج را از بين مي برد. در بزرگسالان، معمولاً جراحي تنها راه درمان است. جراحي با روش هاي متفاوتي با هدف کشيدن و بازگرداندن بافت مقعد به درون آن انجام مي شود
زگيل مقعد
زگيل مقعد ناشي از ورود نوعي ويروس به بدن به نام ويروس پاپيلوماي انساني (HPV)است که هميشه به شکل زگيل بروز نمي کند. رشد و گسترش زگيل مقعدي مي تواند بدون علامت يا همراه با برخي نشانه هاي خارش، درد، خونريزي باشد. ضايعات زگيلي معمولاً 1 تا 6 ماه پس از ابتلا به عفونت HPV ظاهر مي شود. ضايعات کونديلوما در ابتدا نرم، مرطوب و صورتي هستند که به مرور بافت زخمت و خشن پيدا مي کنند و تيره تر مي شوند. در اکثر موارد مانند قارچ و پايه دار رشد مي کنند.
در واقع ويروس پاپيلوماي انساني (HPV) يک ويروس سرطاني است، به اين معني که در طول زمان مي تواند تغييراتي در بافت پوست به وجود آورد که در نهايت به سرطان مقعد منجر مي شود. به علت مقاربتي بودن اين بيماري به خصوص در مرداني که به صورت مقعدي با هم رابطه برقرار مي کنند، شريک جنسي فرد نيز بايد از نظر ابتلا به آن بررسي شود.
پزشک پس از تشخيص ضايعات گل کلمي زگيل مقعد براي از بين بردن و حذف تمام ضايعات قابل مشاهده بسته به محل، اندازه و تعداد زگيل ها ممکن است ترکيبي از درمان هاي مبتني بر استفاده در مطب يا خانه را توصيه کند. هيچ درماني براي زگيل خارجي کاملاً رضايت بخش نيست و برخي از درمان هاي آن ناراحت کننده هستند، زيرا منجر به پوسته ريزي ضايعات و حتي بافت اطراف آن خواهد شد. زگيل ممکن است با ليزر و يا يک جريان الکتريکي (الکتروکوتر) و يا با انجماد (سرما درماني) و حتي عمل جراحي تحت بي حسي موضعي يا عمومي برداشته شود.
گاهي اوقات درمان موضعي و حتي جراحي و برداشتن ضايعات هم آن را ريشه کن نمي کند و پس از مدتي بيماري باز مي گردد. بيوپسي ضايعات مي تواند تغييرات پيشرفته پيش سرطاني سلول هاي منطقه را نشان دهد که در آن صورت بايد عود بيماري، رشد مجدد ضايعات و تغييرات بافتي ناحيه ي مقعد تحت پيگيري مداوم قرار گيرد.
در واقع ويروس پاپيلوماي انساني (HPV) يک ويروس سرطاني است، به اين معني که در طول زمان مي تواند تغييراتي در بافت پوست به وجود آورد که در نهايت به سرطان مقعد منجر مي شود. به علت مقاربتي بودن اين بيماري به خصوص در مرداني که به صورت مقعدي با هم رابطه برقرار مي کنند، شريک جنسي فرد نيز بايد از نظر ابتلا به آن بررسي شود.
پزشک پس از تشخيص ضايعات گل کلمي زگيل مقعد براي از بين بردن و حذف تمام ضايعات قابل مشاهده بسته به محل، اندازه و تعداد زگيل ها ممکن است ترکيبي از درمان هاي مبتني بر استفاده در مطب يا خانه را توصيه کند. هيچ درماني براي زگيل خارجي کاملاً رضايت بخش نيست و برخي از درمان هاي آن ناراحت کننده هستند، زيرا منجر به پوسته ريزي ضايعات و حتي بافت اطراف آن خواهد شد. زگيل ممکن است با ليزر و يا يک جريان الکتريکي (الکتروکوتر) و يا با انجماد (سرما درماني) و حتي عمل جراحي تحت بي حسي موضعي يا عمومي برداشته شود.
گاهي اوقات درمان موضعي و حتي جراحي و برداشتن ضايعات هم آن را ريشه کن نمي کند و پس از مدتي بيماري باز مي گردد. بيوپسي ضايعات مي تواند تغييرات پيشرفته پيش سرطاني سلول هاي منطقه را نشان دهد که در آن صورت بايد عود بيماري، رشد مجدد ضايعات و تغييرات بافتي ناحيه ي مقعد تحت پيگيري مداوم قرار گيرد.
منبع: بواسير
