رپورتاژ: همه چيز درباره شقاق و علائم آن

 دليل پديد آمدن شقاق يا فيشر ، آسيب هاي ناشي از عبور مدفوع سفت و يا اسهال طولاني است. همينطور مواردي نظير زايمان، سابقه جراحي مقعد و استفاده بي مورد ملين ها م قسمتي از علت هاي اين بيماري هستند. شقاق به دو گروه حاد و مزمن قسمت مي گردد. شقاق در مدت  12 هفته اولي که به وجود مي آيد از گروه حاد شمرده مي شود. شقاق حاد باعث اسپاسم اسفنکتر داخلي مقعد مي شود که خود باعث بالا رفتن درد، توسعه پارگي و کم شدن خونرساني به آنودرم مي گردد. اين چرخه درد، اسپاسم و ايسکمي باعث بهبود نيافتن زخم شده و شقاق مزمن  را پديد مي آورد.

تقريبا  نود درصد نمونه هاي شقاق در خط وسط و پشت آنوس پديد مي آيند. بقيه موردها در خط وسط و قدام آنوس مشاهده مي گردند. کمتر  از يک درصد نمونه ها هم دو طرفه مي باشند. دليل رايج بودن شقاق در پشت را خونرساني ضعيف تر اين قسمت در مقايسه با قسمت قدامي و کم شدن انعطاف پذيري به خاطر استخواني بودن آن دانسته اند. اگر يک شقاق مزمن در قسمت هايي غير از خط وسط مشاهده شود مي تواند علامت ساير بيماريها نظير کرون، ايدز، سيفليس، سل و يا لوسمي باشد.

نشانه بارز شقاق مقعد، درد شديد و خونريزي، هنگام دفع مدفوع (خون در مدفوع) مي باشد. خونريزي غالبا روشن بوده و به صورت رگه اي روي مدفوع مشاهده مي گردد. گاهي بيمار تا ساعتها بعد از دفع مدفوع از درد و اسپاسم مقعد رنج مي کشد. در معاينه حضوري، با کنار زدن دو طرف باسن احتمال دارد، شقاق مشاهده شود ولي اگر مشاهده نشد، علت نبود اين بيماري نيست. غالبا درد بيمار، به حدث شديد مي باشد که امکان معاينه انگشتي رکتوم و يا رکتوسکوپي نيست. در حالتي که شکي در باره تشخيص وجود دارد و يا احتمال ساير بيماري ها نظير آبسه پري آنال است بهتر است بيمار زير بيهوشي معاينه گردد.

شقاق حاد خود را به صورت يک زخم خطي بروز مي دهد. ولي شقاق مزمن زخم گسترده تري مي باشد که لبه هاي برجسته اي را داراست و فيبرهاي سفيد عضله اسفنکتر داخلي در کف آن مشاهده مي گردد. معمولا در سمت خارجي اين زخم يک منگوله پوستي ( Skin tag) و در سمت داخلي آن يک پاپيلاي مقعدي هيپرتروفيه ( sentinel pile) يا زائده نگهبان مشاهده مي گردد.

به همين خاطر قسمتي از نشانه هاي آشگار شدن شقاق يا فيشر را در زير به صورت خلاصه مي آوريم تا موقع ظاهر شدن اين نشانه ها در  اسرع وقت به پزشک متخصص مراجعه فرمائيد.

نشانه هاي بيماري شقاق يا فيشر

1- دارا بودن درد در موقع دفع مدفوع
2-خون ريزي از ناحيه مقعد
3-خون ريزي موقع مدفوع (خون در مدفوع) 
4-سوزش و خارش قسمت مقعد 
5-مشاهده رگه هاي خوني در روي مدفوع و يا دستمال توالت
6-دارا بودن درد و يا اسپاسم تا مدتها پس از دفع مدفوعپ

پيشگيري از شقاق

در صورتي که مبتلا به شقاق مقعد هستيد، بعد از بهبودي ، در آينده در مقايسه با ساير اشخاص بيشتر در معرض مبتلا شدن به آن خواهيد  بود. مناسب ترين شيوه به منظور جلوگيري از ايجاد شقاق، پيشگيري از مبتلا شدن به يبوست است. به عبارت ديگر، رژيم غذايي پرفيبر و مايعات را بيشتر استفاده کنيد. مي توانيد بروشورهاي غذايي پرفيبر را فهرست وار تهيه نماييد.

برخي از اشخاص به نظر در معرض دوباره مبتلا شدن به فيشر يا شقاق مي باشند. نصفي از اشخاصي که مبتلا به شقاق مقعد مزمن مي باشند که با پماد GTNN به خوبي درمان شده اند و در آينده يک يا چندين بار به آن مبتلا مي شوند. اين اشخاص فشار عضلاني زيادي اطراف مقعد خود دارند. در صورت کشيدگي مقعد، احتمال پارگي ديواره مقعد در ميان اين افراد زياد مي باشد. با اين حال، بار ديگر با مصرف پماد GTN مي توان اقدام به درمان شقاق مقعد کرد. در صورتي که به صورت مداوم به فيشر يا شقاق مبتلا مي شويد جراحي يکي از شيوه هاي درماني اثرگذار مي باشد. معمولا درمان شقاق مقعد بدون جراحي انجام مي شود و احتياجي  به درمان جراحي نيست و فقط تعداد اندکي از بيماران به جراحي نياز مي يابند.

درمان شقاق يا فيشر

براي درمان بايست دوره زماني درد، اسپاسم و ايسکمي شکسته گردد. نخستين گام درماني تجويز ملين هايي مي باشد که مدفوع را حجيم و  شل مي کنند و همراه با آن نشستن در لگن آبگرم را توصيه مي کنيم. در اين مرحله تجويز پماد آنتي هموروئيد (حاوي مواد بيحس کننده، کورتون و مواد نرم کننده مي باشد) و يا ژل ليدوکائين مي تواند کمک کننده باشد. اغلب موارد شقاق حاد با چنين درماني بهبود مي يابند. در صورتيکه پاسخ درماني کافي گرفته نشد، و يا شقاق از نوع مزمن بود، مي توان از داروهاي ديگري استفاده کرد.

درمان شقاق با دارو

نيتروگليسيرين با همان مکانيسمي که عضلات صاف عروق کرونر را شل مي کند مي تواند عضله اسفنکتر داخلي را هم شل کرده و از اسپاسم خارج کند. پماد %0?2 (دو دهم درصد) آن براي درمان شقاق استفاده مي شود و معتقدند يک اسفنکتروتومي شيميايي موقت ايجاد مي کند علاوه  بر آن خونرساني آنودرم را نيز افزايش مي دهد. از معايب آن ايجاد سر درد است و بهتر است در حالت خوابيده استفاده شود. در ايران گاهي به اشتباه به بيمار پماد%2 (دو درصد) داده مي شود که سردرد بسيار شديدي ايجاد مي کند. پماد ايزوسوربايد و يا ديلتيازم موضعي و خوراکي نيز مي توانند با مکانيسم مشابه به بهبود شقاق کمک کنند و سر درد هم ايجاد نمي کنند. درمان دارويي شقاق مزمن در حدود 600? موارد موثر  است.

درمان شقاق با بوتاکس

تزريق موضعي سم بوتولينيوم (بوتاکس) نيز با فلج موقت عضلات اسفنکتر داخلي، يک نوع اسفنکتروتومي شيميايي موقت ايجاد مي کند که مي تواند منجر به بهبودي شقاق گردد. ولي در دراز مدت تا 41? احتمال بازگشت شقاق وجود دارد.

درمان شقاق به روش اسفنکتروتومي

جراحي در موارديکه درمان دارويي فايده اي نداشته و يا خوب شده و دوباره عود کرده سفارش مي گردد. مناسبترين درمان جراحي اسفنکترو تومي لترال مي باشد. قبلاً از ديلاتاسيون تدريجي آنوس زير بيهوشي بهره گرفته مي شد که تا 400? با عود همراه بود. در اسفنکتروتومي لترال حدود 30? فيبرهاي عضله اسفنکتر داخلي در سمت راست يا چپ آنوس قطع مي شوند. بيش از 95? بيماراني که اسفنکتروتومي مي شوند، با اين درمان با اين درمان بهبود مي يابند و ميزان عود آن کمتر از 10? مي باشد. با اين عمل احتمال بي اختياري نسبت به دفع گاز وجود دارد و ميزان اين عارضه بين 5 تا 15? گزارش شده است. اسفنکتروتومي لترال به دو روش باز وبسته انجام مي شود. شيوه بسته بر پايه مقالات با عوارض کمتري همراه است.

کاربرد ليزر در درمان شقاق اکثرا در نابود کردن  زايده هاي اضافي کناره مقعد استفاده مي شود و درمان شقاق به صورت کامل انجام نمي شود. اما در موردهايي که زايده هاي و برخي اوقات زخم هاي خارجي نظير بخيه استفاده نمي شود منجر به پايين آمدن درد شده و خيلي مفيد مي باشد.

درمان جراحي شقاق

در موردهايي که شقاق يا فيشر به درمان دارويي پاسخي نمي دهد يا بعد از درمان دوباره بازمي گردد  عمل جراحي توصيه مي گردد. عمل ترجيحي، قطع نسبي اسفنکتر داخلي است که باعث فشار استراحت اسفنکتر پايين آمده مي شود و زخم ترميم مي يابد. در 44 درصد بيماريهاي شقاق پس از اين عمل بي اختياري در دفع گاز يا مدفوع اتفاق مي افتد که اين درصد در اشخاصي که به ساير شيوه ها به عنوان نمونه به شيوه دارو درمان مي گردند شبيه به هم مي باشد بنابراين  مناسب ترين شيوه درماني شقاق در اين وضعيت شل کردن اسفنکتر مي باشد.

اصل هاي درماني شقاق

درمان يبوست با رژيم پرفيبر و مايعات و گاهي ملين، کنترل درد، گرم کردن موضع. بي حس کننده هاي موضعي همراه با کورتيکوستروييدها براي کنترل درد مصرف مي شود. اسپاسم اسفنکتر داخلي غالبا با درمان داروئي برطرف نمي شود نيتروگليسيرين و ديلتيازم 2? باعث پرخوني محل و در نتيجه باعث تسريع در بهبودي زخم و سرانجام پايين آمدن يا نابودي اسپاسم مي شود. در موردهايي که پماد نيتروگليسيرين باعث سردرد مي گردد پماد ديلتيازم مناسب مي باشد. از تزريق بوتاکس هم در درمان شقاق بهره مي برند. نشستن در لگن آب گرم به مدت 15 دقيقه و3 بار در روز به پايين آوردن اسپاسم اسفنکتر و درد کمک مي کند. 

علايم شقاق

 احساس درد در موقع دفع مدفوع، خونريزي، سوزش و خارش، مشاهده خون در مدفوع و غيره از جمله علائم و نشانه هاي شقاق است.

انواع شقاق

شقاق به دو نوع حاد و مزمن در بيمار بروز مي کند که هر يک درمان مخصوص به خود را دارد.

علل و علائم شقاق

درباره علت ها و نشانه هاي شقاق يا فيشر بيشتر بدانيد.

يبوست و شقاق مقعد

علت مشخص براي يبوست بيان نشده اما نشانه غالب سفت شدن مدفوع و فشار براي خروج آن است که اگر به موقع مداوا نگردد احتمال تبديل شدن به شقاق را دارد.

نقش ليزر در درمان بيماري هاي مقعد

ليزر در درمان شقاق بسيار کارايي بالايي دارد به طوري که نيازي به بستري در بيمارستان و گرفتن بيهوشي عمومي يا بي حسي نخاعي که يکي از علل ترس بيماران است ندارد و نيازي به استراحت چند روزه نيست.

کاهش درد شقاق مقعد

براي برطرف کردن اسپاسم عضلاني و درد در اطراف مقعد، بايد حوله گرم روي محل گذاشته شود. نشستن در لگن حاوي آب گرم نيز درد را تخفيف مي دهد.

فيشر يا شقاق مقعد

فيشر يا شقاق ترک و يا زخمي ?مي باشد که در ?قسمت ابتداي مقعد اتفاق مي افتد که ?خيلي دردناک ?است و ?برخي اوقات با خونريزي اندکي موقع اجابت مزاج همراه است. 

فرق شقاق مقعد و بواسير

شقاق و هموروئيد (بواسير) دو بيماري ?مختلف در ناحيه مقعد ?مي باشند که ?آگاه بودن از اختلاف آنها از لحاظ نشانه ها و چگونگي درمان آنها براي بيمار لازم ?مي باشد.

علايم و نشانه هاي شقاق مقعد

شقاق با معاينه باليني توسط پزشک متخصص شقاق مقعد و مشاهده مقعد تشخيص داده مي شود.

شقاق مقعد و فيستول مقعدي

شقاق مقعد شکافى روى پوست ظريف مجراى مقعد است که معمولاً در اثر دفع مدفوع سفت ايجاد مى شود. فيستول مقعد مجراى ارتباطى باريکى است که بين مجراى مقعد و پوست اطراف سوراخ مقعد ايجاد مى شود.

شقاق مقعد و درمان آن

آب گرم، خوردن غذاهاي محرک راه هايي براي درمان شقاق هستند اما براي معالجه و درمان کامل بايد به پزشک متخصص مراجعه نماييد.

شقاق مقعد مزمن

شقاق مزمن مقعد سبب سرطان روده بزرگ و مقعد نمي شود ولي برخي اوقات به خاطر عفونت محل، تبديل به يک فيستول مقعدي ميشود که در اين صورت حتما بايد جراحي شود.

شقاق مقعد به علت يبوست مزمن

هواي تازه و انجام ورزش به طور منظم تاثير بسزايي در تسريع روند بهبودي شقاق مقعد ناشي از يبوست دارد.

شقاق مقعد بعد از سزارين

علت اين نوع شقاق از يبوست است که شقاق مقعد بعد از سزارين، همان زخم يا ترک خوردگي انتهاي روده است که معمولاً با درد و يا سوزش شديد در اين ناحيه همراه است.

 براي رزرو وقت به اينجا مراجعه کنيد.

يدان ونک، خيابان ملاصدرا، خيابان پرديس، نبش زاينده رود، پلاک 16 طبقه دوم