بواسير يا هموروئيد جمع کلمه باسور است که در زبان انگليسي به آن بواسير يا هموروئيد گفته مي شود. جالب است بدانيم که بواسير يا هموروئيد بالشتک هاي عروقي طبيعي موجود در کانال مقعد مي باشد که نقش بسزايي را در عمل دفع ايفا مي کنند، به عبارت ساده تر بواسير يا هموروئيد يک نوع واريس وريدي محسوب مي شود که در ناحيه رکتوم( راست روده) ايجاد مي شود.

بديهي است زماني که بواسير يا هموروئيد متورم يا ملتهب شود، از حالت طبيعي خود خارج خواهد شد و در قالب يک بيماري بروز مي کند، که البته بر اساس اظهار نظر بسياري از پزشکان ايجاد فشار در بروز اين بيماري نقش بسزايي را ايفا مي کند، بدين معنا که در هنگام عمل دفع سياهرگ هاي ناحيه مقعد پرخون شده و در نهايت متورم مي شود که در صورت تکرار فشار و يا يبوست سطح ناحيه مقعد زخم شده و باعث خونريزي مي شود، هر چند اين احتمال وجود دارد که فرد ساليان متمادي مبتلا به بيماري بواسير يا هموروئيد باشد اما تنها با ايجاد خونريزي پي به بيماري خود ببرد.

گفتني است بيش از نيمي از مردم دنيا در طول زندگي خود حداقل يک بار بيماري بواسير يا هموروئيد را تجربه مي نمايند، اين در حالي است که طبق آمار موجود ميزان شيوع آن در دو جنس( زن و مرد) مساوي ذکر شده است و در بيشتر موارد سن ابتلا به اين بيماري بالاي 45 سال گزارش شده است اما اين احتمال نيز وجود دارد که بواسير يا هموروئيد حاد در هر سني مشاهده شود و ميزان شيوع آن در ميان جوانان و افراد ميان سال بيشتر از سالمندان و همچنين در بين سفيدپوستان و افرادي که متعلق به اقشار مرفه جامعه هستند بيشتر از رنگ پوستان و اقشار ديگر جامعه مي باشد.

متاسفانه تا به امروز هنوز علت اصلي ايجاد بيماري بواسير يا هموروئيد شناخته نشده است، اما به طور کلي مي توان عوامل متعددي را در بروز بيماري مورد بحث دخيل دانست که در ذيل به آن اشاره مي کنيم:

شايان ذکر است بيماري بواسير يا هموروئيد يا همان بواسير يا هموروئيد داراي نشانه هاي متعددي مي باشد که توصيه مي شود فرد تنها در صورت بروز يکي از نشانه هاي مذکور به پزشک متخصص مراجعه نمايد، چرا که عدم درمان مناسب و يا به موقع بيماري مي تواند منجر به پيشرفت و حاد شدن شرايط بيمار شود.

آنچه مسلم است نشانه هاي بيماري بواسير يا هموروئيد به طور معمول با توجه به موقعيت قرار گيري اين بيماري متفاوت مي باشد، از اين رو مي توان بيماري بواسير يا هموروئيد را به سه دسته تقسيم بندي کرد.

همان گونه که مي دانيم هموروئيد بخشي از ساختمان طبيعي راست روده وابتداي کانال مقعد و در بالاي خط دندانه اي و يا اپي تليوم ستوني (ازحدود 6-3 سانتيمتري داخل مقعد ) است که به صورت بالشتک هاي عروقي کوچک يا همان توده هاي زير مخاطي ضخيمي مي باشد که به علت ايجاد فشار موقع اجابت مزاج ، اين احتمال وجود دارد که جابه جا شوند . وظيفه اصلي اين بالشتک ها کمک در کنترل باد و مايع مدفوعي وهمچنين جهت تسهيل دفع ومراقبت ازمجراي مقعد در هنگام خروج مدفوع مي باشد.
دراين حالت بالشتک بواسير يا هموروئيد از درون روده متورم مي شود، اما فرد مبتلا، قادر به ديدن ويا لمس کردن اين بالشتک ها نيست، همچنين بر اساس نظر سنجي به عمل آمده از بيماران، بيشتر افراد در اين نوع از هموروئيد احساس درد و يا ناراحتي ندارند، اما به علت ايجاد فشار در هنگام اجابت مزاج، خراشيدگي توده بواسير يا هموروئيدي به وجود مي آيد که اين امر منجر به خونريزي مي شود و تکرارآن در مرور زمان باعث خروج بالشتک ها به سمت خارج از مقعد مي شود به گونه اي که فرد مبتلا به بواسير يا هموروئيد خارجي خواهد شد.

اين هموروئيد زير خط دندانه اي و در قسمت فوقاني تر با انودرم قرار دارد.اين نوع از بيماري بواسير يا هموروئيد در اکثر موارد بسيار دردناک است.هموروئيد خارجي در زير پوست کناره مقعد ايجاد مي شود واين بالشتک هاي بواسيري نسبت به ايجاد درد وخونريزي حساس تر مي باشند و همچنين در بيشتر موارد فرد احساس خارش شديدي در ناحيه مقعد دارد، به نحوي که توده با اولين خارش دچار خونريزي مي شود. جالب است بدانيم در بعضي از موارد اين احتمال وجود دارد که بواسير يا هموروئيد مانند کيسه اي پراز خون مشاهده شود که البته اين بالشتک هاي پر خون بسيار دردناک ومتورم مي شوند و از سوي ديگر نيز مستعد پاره شدن و يا خونريزي هستند.
افزايش فشار داخل شکم و لگن که به عللي همچون زور زدن طولاني ، وجود مدفوع سفت و حاملگي يا آسيت مي تواند ايجاد شود، موجب پرشدن و اتساع تدريجي اين شبکه هاي وريدي شده و نهايتاً بجاي نسوج طبيعي هموروئيدال، پکه هاي واريسي ديده ميشوند. اين پکه هاي هموروئيدي هنگام عبور مدفوع سفت, مي توانند آسيب ديده و خونريزي کنند و يا همراه با مخاط روي آن, هنگام اجابت مزاج از آنوس خارج شوند.

هموروئيد هاي ترومبوزه به صورت برآمدگي کبود رنگ در لبه هاي کناري مقعد ظاهر مي شوند و اندازه آن مانند يک لوبيا است. علل اصلي بروز اين نوع از بواسير يا هموروئيد ايجاد فشار بيش از حد در هنگام دفع مدفوع ، نشستن و ايستادن طولاني مدت و يا انجام ورزش هاي سنگين و بلند کردن اجسام سنگين مي باشد(مانند راننده ها و ورزشکاران) به طور کلي اين نوع از بواسير يا هموروئيد بسيار دردناک است و مي تواند ظرف حداکثر چند ساعت به وجود آيد به گونه اي که بيمار طي 48 يا 72 ساعت احساس درد شديد و ناراحت کننده اي را تجربه مي کند اما به مرور زمان از شدت درد کاهش مي يابد که در اين صورت توصيه مي شود فرد به صورت اورژانسي به پزشک مراجعه نمايد.

در سال 1985 دانشمندان بر اساس درجه پرولاپس وهمچنين ميزان بروز علايم، بواسير يا هموروئيد را به چهار درجه تقسيم بندي نمودند که در ادامه به شرح تفضيلي آن خواهيم پرداخت.

بايد توجه داشت همان گونه که بيماري بواسير يا هموروئيد از درجات مختلفي برخوردار است ، بيمار نيز متناسب با درجه بيماري از علايم و شرايط ويژه اي برخوردار است که مي توان بر اساس وضعيت فرد، بيماري بواسير يا هموروئيد را تقسيم بندي کرد:

آنچه مسلم است دلايل متعددي را مي توان در پيشرفت بيماري بواسير يا هموروئيد موثر دانست که در ادامه به اختصار به آن اشاره خواهيم کرد.

آنچه مسلم است دلايل متعددي را مي توان در پيشرفت بيماري بواسير يا هموروئيد موثر دانست که در ادامه به اختصار به آن اشاره خواهيم کرد.
در پايان بايد خاطر نشان کرد که در صورت رعايت موارد مذکور مي توان تا حدود زيادي از ابتلا به بواسير يا هموروئيد جلوگيري نمود، اما در غير اين صورت توصيه مي شود که با بروز علايم ابتدايي اين بيماري به پزشک متخصص جهت انجام معاينه و درمان مراجعه شود.

شايان ذکر است عدم درمان به موقع يبوست و يا اسهال مزمن مي تواند زمينه ساز بروز بيماري هاي مانند بواسير يا هموروئيد و يا شقاق در فرد شود، بنابراين توصيه مي شود در اولين فرصت ممکن اقدام به رفع آن نمايند، هر چند در اين مجال بايد خاطر نشان کرد که مصرف خودسرانه ملين هاي شيميايي خطرناک است، چرا که طبق گزارشات موجود، استفاده از ملين هاي شيميايي مي تواند باعث بروز تنبلي روده و يا ساير مشکلات ديگر در فرد شود، اين در حالي است که مي توان با رعايت نکات ذيل به راحتي اقدام به درمان يبوست نمود.
بايد در نظر داشت که در صورت عدم دستيابي به نتيجه مطلوب، به طور حتم بايد به پزشک متخصص مراجعه شود تا ضمن بررسي دقيق دلايل اصلي ايجاد کننده ( ممکن است به علت ضايعات خوش خيم يا حتي سرطان هاي روده باشد) اقدامات درماني لازم صورت گيرد.

بديهي است هموروئيد را مي توان به طور تيپيک با معاينه فيزيکي تشخيص داده مي شود که در ادامه به اختصار نحوه انجام معاينه بيان مي شود:
بايد در نظر داشت که مي توان هموروئيدهاي خارجي را از بيرون مشاهده نمود ، اما هموروئيد داخلي تا بيرون نزند هرگز قابل رويت نخواهد بود . از سوي ديگر اين احتمال وجود دارد که در معاينه تويط دست،انگشت آغشته به خون شود. اين در حالي است که بهترين روش براي تشخيص هموروئيد داخلي رکتوسکوپي مي باشد که از اين طريق 8 تا 10 سانتي متر از انتهاي دستگاه گوارش قابل ديد است، همچنين سيگموئيدسکپي يا کولونوسکوپي, جهت رد تشخيص هاي افتراقي ديگر ضروري مي باشد با مشاهده مقعد و بافت اطراف مي توان هموروئيد خارجي و هموروئيد داخلي پرولايه را تشخيص داد.

هر چند در اين مجال بايد يادآور شد زماني که فردي تنها يک بار به اين بيماري مبتلا شود، احتمال تکرار مداوم آن بسيار زياد است، چرا که ايجاد ورم باعث ضعيف شدن ديواره هاي رگ ها مي شود و در نتيجه فرد، آمادگي بيشتري را براي التهاب دوباره عضلات اسفنکتر پيدا مي کند.

متاسفانه بسياري از افراد به علت خجالت به پزشک متخصص جهت انجام معاينه و درمان بواسير يا هموروئيد مراجعه نمي کنند و اين امر باعث پيشرفت بيماري خواهد شد به نحوي که با گذشت زمان انجام عمل دفع و يا نشستن بر سطوح سفت و سخت بسيار دردناک و عذاب آور خواهد شد. اين درحالي است که برخي از افراد نيز به دليل عدم مراجعه به پزشک متخصص باعث طولاني شدن روند درمان و يا پيشرفت بيماري مي شوند، از اين رو توصيه مي شود با رويت علايمي مانند درد ، خونريزي و يا التهاب بدون هيچ خجالتي به پزشک متخصص مراجعه شود چرا که انجام درمان در مراحل اوليه بيماري بسيار ساده است.

همان گونه که مي دانيم بيماري بواسير يا هموروئيد با انجام معاينه فيزيکي قابل تشخيص است، بدين معنا که با مشاهده مقعد و بافت اطراف مي توان هموروئيد خارجي و يا داخلي را به راحتي تشخيص داد. اين در حالي است که معاينه رکتوم و در برخي از موارد انوسکوپي براي بررسي و يا تشخيص تومورها، پوليپ ها ، پروستات بزرگ و يا آبسه ها الزامي مي باشد.
گفتني است بيماري هاي که داراي علايم مشابه با بيماري بواسير يا هموروئيد هستند شامل شقاق، فيستول مقعدي، آبسه ، سرطان هاي کولورکتال، واريس رکتوم و يا خارش مي باشد.از سوي ديگر خونريزي مقعد مي تواند به دليل وجود بيماري هاي مانند کانسر کولورکتال، بيماري هاي التهابي روده و کوليت، بيماري هاي ديورتيکولار و انژيو ديسيلازي نيز رخ دهد.
آنچه مسلم است بيماري هاي ديگري مانند تگ هاي پوستي، زگيل هاي مقعد، پرولاپس رکتوم، پوليپ و پاپيلاي بزرگ شده مقعد مي تواند باعث ايجاد توده در ناحيه مقعد شودبيشتر بدانيد...
برچسب:
نویسنده: نوید رفیعی